«Promising Young Woman»: Ένα θρίλερ εκδίκησης για την εποχή του #MeToo

0

Αγαπητές αναγνώστριες και αναγνώστες… ΠΡΟΣΟΧΗ, SPOILERS!

You have been warned!

Πέφτουν οι τίτλοι εισαγωγής και βλέπουμε την Cassie (από το Cassandra, aka *Κασσάνδρα της ελληνικής μυθολογίας), της Carey Mulligan σε ημιλιπόθυμη κατάσταση στον καναπέ ενός club. Μια κλασική ανδροπαρέα τη σχολιάζει και το κλασικό «καλό παιδί» της παρέας την προσεγγίζει με σκοπό να την πάει σπίτι της για να μην την εκμεταλλευτεί κάποιος επιτήδειος. Φυσικά, αντί αυτού, αποφασίζει να την πάει στο δικό του σπίτι. Την ώρα που αρχίζει να την ξεντύνει η Cassie ανασηκώνεται απολύτως νηφάλια… η οθόνη μαυρίζει και εμείς δεν
μαθαίνουμε τι απέγινε το «καλό παιδί»…

Αυτό το κάνει κάθε βράδυ. Η Cassie – στο μυαλό της – αντιστρέφει τους όρους του παιχνιδιού και παίρνει εκδίκηση από δυνάμει βιαστές κάνοντας έτσι τον κόσμο πιο ασφαλή.

Η Cassie σπάει τις κοινωνικές συμβάσεις. Δεν κρύβεται. Δεν το παίζει αθώα. Δεν έχει πρόβλημα να είναι δυσάρεστη. Όταν της φωνάζουν οι εργάτες στον δρόμο στέκεται και τους κοιτάζει μέχρι να έρθουν οι ίδιοι σε δύσκολη θέση. Όταν προσπαθεί να την φλερτάρει ο παλιός συμφοιτητής της, φτύνει στον καφέ του. Δεν ουρλιάζει, δεν ικετεύει… παίρνει τις άβολες σιωπές και από υπονοούμενα τους δίνει απτό νόημα.

Από την άλλη, η καθημερινή της ζωή είναι καθ’όλα «βαρετή», θα έλεγε κάποιος. Μένει ακόμα στο πατρικό της, με τους γονείς της, και δουλεύει σε ένα μικρό καφέ. Μαθαίνουμε πως ήταν φοιτήτρια ιατρικής αλλά τα παράτησε κατόπιν κάποιου τραγικού περιστατικού που συνέβη στην καλύτερή της φίλη, Nina.

Το Promising Young Woman είναι η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους που υπογράφει και σκηνοθετεί η Emerald Fennell, η οποία διετέλεσε παραγωγός της δεύτερης σεζόν της δημοφιλούς σειράς Killing Eve. Εδώ μας οδηγεί σε ένα ταξίδι σε μια, φαινομενικά, γλυκερή χώρα των θαυμάτων, δεδομένης της αρχικής χρωματικής παλέτας που έχει επιλέξει, με ροζ και γαλάζια στοιχεία και αισθητική που θυμίζει αθώα, παιδική pop-art, σαν στολισμένο cupcake! Στο κέντρο του όμως αυτό το cupcake κρύβει μια πικρή έκπληξη…

Η σκηνοθετική οπτική και φωτογραφία συγκρούονται με τη σκοτεινή όψη του σεναρίου, της ιστορίας.

Παρόλο που στην αρχή πιστεύουμε πως η ταινία αφορά τη δράση της Cassie ως αυτόκλητη τιμωρός στην εποχή του #MeToo, προσπαθώντας να αποδώσει δικαιοσύνη στα άτομα που ευθύνονταν ή αδιαφόρησαν για τον χαμό της Nina, στην πορεία χάνουμε τον δρόμο μας σε μια ανησυχητικά γοητευτική ρομαντική κομεντί όταν ξαφνικά ερωτεύεται το «καλό παιδί», Ryan (Bo Burnham).

Η ξαφνική αλλαγή ύφους όμως μας θυμίζει πως συνεχίζουμε να κυνηγάμε τον λευκό κούνελο και μπαίνουμε όλο και πιο βαθιά στην κρίση ταυτότητας που έχει καταβάλει την Cassie.

Τι περιμένουμε από μια ταινία εκδίκησης; Βασανιστήρια; Λουτρό αίματος; Μήπως… ένα γραπτό μήνυμα;

Το τραύμα της Cassie είναι το επίκεντρο της ταινίας και πώς αυτό έχει επηρεάσει τη ζωή της. Πώς αυτό την οδηγεί στον ίδιο της τον θάνατο από τα χέρια του βιαστή της φίλης της. Έχοντας προβλέψει κάτι τέτοιο όμως, έχει φροντίσει να στείλει τα κατάλληλα στοιχεία στον πρώην δικηγόρο υπεράσπισης του βιαστή, και πλέον ανθρωποκτόνου. Η ταινία κλείνει με ροζ μηνυματικές φουσκίτσες στα κινητά των δραστών.

Είναι πραγματικά δραματικό τέλος, παρόλο που νιώθεις – σαν μέρος του κοινού – μια κάποια δικαίωση (παρόλο που γνωρίζουμε πως στην πραγματικότητα η δικαιοσύνη δεν θα δρούσε άμεσα και με τέτοιον τρόπο). Αυτό που δεν γνωρίζουν πολλοί είναι πως το τέλος της ταινίας δεν ήταν αυτό εξ αρχής. Η Fennell ήθελε να κλείσει την ταινία στο κάψιμο του πτώματος της Cassie. Μετά από δοκιμαστικές προβολές όμως αυτό που εισέπρατταν από την πλειοψηφία του κοινού ήταν πως το τέλος ήταν πολύ ζοφερό. Αποδεικνύοντας ακόμα μία φορά πως
χρειαζόμαστε μια κάποια κάθαρση από την τέχνη και όχι τον νιχιλισμό που βιώνουμε καθημερινά γύρω μας.

Ενδιαφέρον έχει επίσης πως η μόνη σκηνή βίας στην ταινία είναι ο θάνατος της Cassie. Δεν έχει αίμα, δεν έχει φοβερή δράση, δεν έχει «ξυλίκι»… κι όμως αυτήν τη σκηνή οι θεατές τη θεώρησαν σοκαριστική. Ο λόγος; Είναι ρεαλιστική. Η Fennell ενημερώθηκε για το πόση ώρα χρειάζεται για πάθει ασφυξία κάποιος με μαξιλάρι και έτσι η σκηνή διήρκησε δυόμιση λεπτά με την Carey Mulligan να προσπαθεί να μην πάθει ασφυξία κάτω από αυτό το μαξιλάρι. Το αποτέλεσμα δικαίωσε και τη σεναριογράφο/σκηνοθέτιδα αλλά και την ηθοποιό.

Η επιλογή της δημιουργού να μην υπάρξει άλλη βία μέσα στην ταινία είναι πραγματικά τολμηρή και εμπνευσμένη. Η ταινία μας παγιδεύει λίγο λίγο. Μας οδηγεί σε μια διαδρομή που πιστεύουμε πως είναι πεπατημένη και μετά μας κάνει μια απότομη στροφή και ξεγελά τις προσδοκίες μας. Όχι, η Cassie δεν δέρνει κανέναν, περιμένει να δει σε ποιο σημείο είναι διατεθειμένα να φτάσουν τα «θύματά της» και εκείνη την ώρα τους αποκαλύπτει πως
δεν είναι καθόλου μεθυσμένη και τους αναγκάζει να δουν τον εαυτό τους σε έναν μεταφορικό καθρέφτη.

Είναι μια πραγματικά έξυπνη και δημιουργική απεικόνιση της έννοιας της εκδίκησης και χαιρόμαστε όταν βλέπουμε το ύφος των «καλών παιδιών» όταν συνειδητοποιούν τι γίνεται. Λέει σε έναν από αυτούς «Τουλάχιστον με ξύπνησες πριν μου βάλεις δάχτυλο. Ήταν γλυκό αυτό.» και σε αυτό το σημείο δεν μπορούμε να αρθρώσουμε κουβέντα διότι γνωρίζουμε πολύ καλά την πραγματικότητα που εμφανίζεται μπροστά μας.

Το θέμα είναι όμως ότι παρόλο που «χαιρόμαστε» που φέρνει αυτούς τους ανθρώπους αντιμέτωπους με τον πραγματικό τους εαυτό, δεν νιώθουμε κάθαρση… γιατί βλέπουμε την Cassie να βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στον λαβύρινθο της κατάθλιψης και της μανίας που της έχει προκαλέσει το τραύμα. Και, ακόμα και όταν κινείται προς την άλλη κατεύθυνση, επιτρέποντας σε έναν άνθρωπο να την προσεγγίσει αισθηματικά, βλέπουμε τον επανατραυματισμό της και την αποφασιστικότητά της να φτάσει στα άκρα όταν μαθαίνει πως ήταν παρών στον βιασμό της Nina. Ακόμα και αν αυτό σημαίνει τον θάνατό της.

Βλέπουμε μέσα από το πώς αντιμετωπίζει η Cassie την Madison, πρώην φίλη που κατηγόρησε τη Nina για το βιασμό της, και την πρύτανη του πανεπιστημίου, η οποία «έθαψε» το ζήτημα, πως η ικανοποίηση που δίνει το «οφθαλμός αντί οφθαλμού» στα συνήθη θρίλερ εκδίκησης είναι ένα ψέμα και μας αναγκάζει να αντικρύσουμε την πικρή αλήθεια πως το σημαντικότερο δεν είναι απαραίτητα η τιμωρία του δράστη αλλά το τραύμα, η κατάθλιψη, ο στιγματισμός και όλες οι συνέπειες που υφίσταται το θύμα (και η οικογένεια και οι φίλοι του θύματος).

Η ταινία θέτει πολλούς προβληματισμούς:

Πώς αντιμετωπίζει η κοινωνία ένα θύμα βιασμού;

Πώς αντιμετωπίζει η κοινωνία έναν φερόμενο ως βιαστή (ειδικά όταν αυτός είναι λευκός άντρας με καλή οικογένεια, μόρφωση κλπ.);

Τι ουσία έχει η εκδίκηση; Η αποτυχία της Cassie να φέρει εις πέρας το σχέδιό της στο bachelor party είναι τουλάχιστον θλιβερή. Από την άλλη όμως, το ίδιο θλιβερός ήταν και ο τρόπος με τον οποίο (δεν) διαχειριζόταν το πένθος της.

Όταν η Cassie εξαφανίστηκε και ο πατέρας της αλλά και ο πρώην της (λέγε με «καλό παιδί) αναφέρουν στον αστυνομικό, επίσης λευκός – φαινομενικά cis – άνδρας, πως η Cassie ήταν «ασταθής» ψυχολογικά. Και ο αστυνομικός τους πιστεύει. Έτσι απλά. Γιατί φαίνεται να είναι «ευυπόληπτοι» πολίτες.

Ο Al (Chris Lowell) συνελήφθη για τη δολοφονία της Cassie και όχι για τον βιασμό της Nina. Και η Fennell διαχειρίστηκε καλά το τέλος από αυτήν την οπτική… ότι, δηλαδή, ο κόσμος θα πιστέψει μια νεκρή γυναίκα πιο εύκολα.

Παρόλο που το θύμα του βιασμού ήταν η Nina, δεν την βλέπουμε παρά μόνο σε κάποια φωτογραφία. Κατά τ’άλλα παραμένει απρόσωπη και άγνωστη σε εμάς, στην πρύτανη του πανεπιστημίου όπως και στους βιαστές της, ουσιαστικά, που την έχουν ξεχάσει.

Εν τέλει, η promising young woman ήταν η Nina. Και η απουσία της από μια ιστορία που κινείται με αποκλειστική αφετηρία τον βιασμό της λέει πολλά για την πολιτικοποίηση και την κοινωνική αντιμετώπιση του εγκλήματος του βιασμού.

 

* Ο θεός Απόλλων έδωσε στην Κασσάνδρα το χάρισμα της μαντικής και ζήτησε τον έρωτά της ως αντάλλαγμα. Η Κασσάνδρα όμως αρνήθηκε. Αυτός τότε την καταράστηκε να μην πιστεύει κανένας τις προφητείες της.

 

Υ.Γ. Αν αντέξατε να διαβάσετε μέχρι εδώ, συγχαρητήρια! Αξίζει να σημειωθεί το υπέροχο OST που περιλαμβάνει μέχρι και Paris Hilton (μη γελάτε!) και αν σας άρεσε η ταινία τότε δοκιμάστε τη σειρά I may destroy you.