Godzilla: Το τέρας που αναδύθηκε από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ανθρωπότητας

0

Ετοιμόρροπα κτίρια, φωτιές παντού, διάσπαρτα συντρίμμια και μία πόλη εντελώς κατεστραμμένη. Άνθρωποι τρέχουν πανικόβλητοι, πρόσωπα μένουν σαστισμένα από φόβο και δέος μπροστά στο αποκαλυπτικό σκηνικό που έχει στηθεί. Ο βρυχηθμός του αντηχεί σε όλη την οικουμένη για να μας υπενθυμίσει πόσο μικροί είμαστε μπροστά στην καταστροφική δύναμη της φύσης.

Το όνομά του δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Αναδύθηκε από τα βάθη του ωκεανού για να διεκδικήσει αυτό που του ανήκει, σπέρνοντας την απόλυτη καταστροφή στον διάβα του. Το ενδιαφέρον του για εμάς είναι αντίστοιχο με αυτό ενός ανθρώπου, όταν περπατάει πάνω από μια μυρμηγκοφωλιά. Γιατί αυτό είμαστε για αυτόν. Μικροσκοπικά όντα που προσπαθούν μάταια να εμποδίσουν την κυριαρχία του. Η Γη του ανήκει και έρχεται για να μας δείξει ότι αυτός ήταν, είναι και θα είναι ο αδιαμφισβήτητος βασιλιάς.

Σε αντίθεση με την προσέγγιση του ως φίλος και προστάτης της ανθρωπότητας, που φαίνεται να έχει επικρατήσει τις τελευταίες δεκαετίες, η αρχική απεικόνιση του είναι εφάμιλλη με αυτή μιας ατομικής βομβάς. Κι αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, δεδομένου του χρόνου και τόπου γέννησης του. Η Ιαπωνία του 1954 δεν είχε ξεπεράσει τις πυρηνικές ισοπεδώσεις της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, οι οποίες στιγμάτισαν ανεπανόρθωτα την ιαπωνική κοινωνία. Ο Ishiro Honda, επηρεασμένος από το κλίμα της εποχής, αποτυπώνει την φρίκη των βομβαρδισμών στον σαυρόμορφο τιτάνα με το όνομα Godzilla, αφήνοντας την κληρονομιά του στην σύγχρονη μυθοπλασία.

Μέσα στα 65 χρόνια ύπαρξης του ο Godzilla έχει αντιμετωπίσει τους ανθρώπους, κολοσσιαία τέρατα, τον King Kong, την ρομπότ εκδοχή του, έχει αποκτήσει γιο και ανιψιό, έχει χάσει από τον Charles Barkley και έχει κάνει την εμφάνισή του σε όλα το φάσμα της ποπ κουλτούρας από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση εώς την λογοτεχνία, τα κόμικς και τα videogames. Οι κινηματογραφικές περιπέτειές του συγκροτούν το μεγαλύτερο σε διάρκεια franchise στην ιστορία της έβδομης τέχνης, γαλουχώντας γενιές και γενιές σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Πίσω όμως από την εικόνα του φιλικού τέρατος κρύβεται η προσπάθεια ενός λαού να ξορκίσει τους δαίμονες του και να προειδοποιήσει τον υπόλοιπο κόσμο για τις επιπτώσεις της ασέλγειας του ανθρώπου πάνω στην φύση. Η εναρκτήρια σκηνή της ταινίας του ’54 δεν το κρύβει καθόλου, δείχνοντας τους ναύτες ενός πλοίου να είναι τα πρώτα θύματα της καταστροφικής μανίας του Godzilla. Η σεκάνς παραπέμπει στο αλιευτικό πλοίο Lucky Dragon 5, το πλήρωμα του οποίου μολύνθηκε από ραδιενέργεια, ως αποτέλεσμα της βόμβας υδρογόνου που έριξαν οι Αμερικάνοι στην κοραλλιογενή περιοχή του Μπικίνι. Ο ασυρματιστής του πλοίου πέθανε, αποτελώντας το πρώτο ανθρώπινο θύμα της νέας, πιο ισχυρής ατομικής βόμβας και τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος υπέστησαν σοβαρά εγκαύματα και προσβλήθηκαν από υπατίτιδα C, μέσω των μεταγγίσεων μολυσμένου αίματος. Η σκηνή αποτελεί ευθεία αναφορά στο γεγονός, με τους ναύτες να γίνονται μάρτυρες μιας λάμψης που σκεπάζει τον ουρανό και ενός εκκωφαντικού θορύβου και καθόλου τυχαία ο πρώτος χαρακτήρας που χάνει την ζωή του είναι ο ασυρματιστής.

Δεν χωράει αμφισβήτηση η επίδραση που είχε η ταινία στο ιαπωνικό κοινό, όταν προβλήθηκε τον Οκτώβριο του 1954. Οι αποκαλυπτικές σκηνές καταστροφής συμβόλιζαν τις τραγωδίες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι και ο ιαπωνικός λαός βίωσε την απόλυτη ταύτιση με το ραδιενεργό τέρας. Το 2011 η Ιαπωνία θα ζήσει ξανά την πυρηνική απειλή έπειτα από την έκρηξη του πυρηνικού σταθμού της Φουκουσίμα. Το τραγικό αυτό γεγονός έγινε η αφορμή για έναν νέο κύκλο ταινιών με πρωταγωνιστή το κολοσσιαίο τέρας, επαναφέροντας τον στις ρίζες του.

Το 2014, το Hollywood, έχοντας πάθει εμμονή με την δημιουργία κινηματογραφικών συμπάντων, απόρροια της τεράστιας επιτυχίας του MCU, φτιάχνει την δική του εκδοχή, δεκαέξι χρόνια μετά το αφελές αλλά αφάνταστα διασκεδαστικό, Godzilla. Ο Gareth Edwards κατάφερε ως έναν βαθμό να βάλει πολλά στοιχεία από την αυθεντική ταινία, με το τελικό αποτέλεσμα να προκαλεί ανάμεικτες αντιδράσεις. Ένα μεγάλο μέρος κριτικών και κοινού δέχτηκαν με ενθουσιασμό την επαναπροσέγγιση του Godzilla ως φορέα καταστροφής, οι υπόλοιποι ήθελαν μια πιο campy εκδοχή, όπως αυτές της δεκαετίας του 70.

Το Godzilla: King of the Monsters προσπαθεί να ικανοποιήσει και τις δύο μεριές, μια υπερφιλόδοξη προσπάθεια που από την αρχή ήταν καταδικασμένη να αποτύχει. Στο sequel της ταινίας του ’14 και μέρος του ευρύτερου σύμπαντος που στήθηκε με το Kong: Skull Island, ο Godzilla έρχεται αντιμέτωπος με όλα τα τέρατα της μυθολογίας του, από τον ιπτάμενο Mothra εώς τον τρικέφαλο δράκο King Ghidorah. Έτσι γινόμαστε θεατές ξέφρενων τερατομαχιών που ικανοποιούν τους απενοχοποιημένους λάτρεις του είδους, χάνοντας όμως την ουσία που έκανε τον Godzilla τόσο δημοφιλή εξ’ αρχής. Στην προσπάθεια να συνδυάσει τις δύο όψεις του, προστέθηκε η υποιστορία με μία τρομοκρατική ομάδα αδίστακτων οικολόγων που θέλουν να σώσουν την Γη, ξυπνώντας τους τιτάνες που κυριαρχούσαν πριν τον ερχομό των ανθρώπων, ένα αμφιλεγόμενο μήνυμα γύρω από την περιβαλλοντικη καταστροφή που απειλεί τον πλανήτη. Όμως η προσπάθεια αυτή δεν έχει κανένα νόημα, καθώς η ταινία επικεντρώνεται τελικά στις επιβλητικές απεικονίσεις των τεράτων, με το αποτέλεσμα να την καθιστά μια μεγαλεπήβολη ένοχη απόλαυση.

Η ταινία θα λειτουργούσε καλύτερα χωρίς να προσπαθήσει να σοβαρέψει την υπόθεση, αν ασχολούταν μόνο με το κομμάτι των τερατομαχιών. Οφείλουμε να πούμε ότι εκεί τα καταφέρνει περίφημα, με τον Michael Dougherty να σκηνοθετεί επικές σκηνές μάχης, πλαισιωμένες από ένα σκηνικό Αποκάλυψης. Από την άλλη, η προσπάθεια μιας σοβαροφανούς προσέγγισης αποτυγχάνει οικτρά, με τους ανθρώπινους χαρακτήρες να εξυπηρετούν το exposition και να υποστηρίζουν τον Godzilla, σαν να πρόκειται για αγώνα μποξ.

Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό με τα χολιγουντιανά μπλοκμπάστερς. Είναι άλλωστε μόνιμο πρόβλημα των εμπορικών ταινιών να σχετικοποιούν το βαθύτερο μήνυμά τους για τα κέρδη εκατομμυρίων που αναμένονται να εισπράξουν. Όσο εμπορικό όμως μπορεί να έχει γίνει το τέρας που ακούει στο όνομα Godzilla, όσα λεφτά και αν φέρει στους παραγωγούς, όσες συγκινήσεις και αν προσφέρει στο κοινό των multiplex κινηματογράφων, η ουσία του θα είναι πάντα αντιθετική ως προς αυτά. Οι ρίζες του θα βρίσκονται πάντα εκεί όπου χάθηκαν χιλιάδες ζωές, θύματα της ανθώπινης ματαιοδοξίας και της ανεξήγητης παρόρμησης να γίνουμε θεοί. Όπως είπε ο επιστήμονας Ishiro Serizawa στην ταινία του 2014: ”Η αλαζονεία των ανθρώπων είναι ότι πίστεψαν ότι η φύση είναι υπό τον έλεγχό τους και όχι το αντίθετο.”

Άραγε θα μπορέσει ποτέ να γίνει κατανοητή εκ νεου η αλληγορία του ή θα παραμείνει για πάντα καταδικασμένος να πρωταγωνιστεί σε ρηχές περιπέτειες καταστροφής; Με την επόμενη ταινία του franchise να βάζει αντιμέτωπους τον Godzilla με τον θρυλικό γορίλα King Kong, δύσκολα θα αλλάξει η κατάσταση.