9 western ταινιάρες που αποδόμησαν το είδος

0

Βάλαμε κάτω το κινηματογραφικό είδος που έχει γράψει ιστορία και ξεχωρίσαμε μερικές από τις καλύτερες ταινίες του. 

Ο όρος αποδόμηση στο σινεμά αναφέρεται σε εκείνες τις ταινίες που ακολουθούν ένα συγκεκριμένο κινηματογραφικό είδος και παραλλάσσουν τους κανόνες εκείνους που το διέπουν, αλλάζοντας τις συμβάσεις και δίνοντας μια διαφορετική οπτική στο τελικό αποτέλεσμα. Σχεδόν κάθε διάσημο κινηματογραφικό genre έχει υποστεί αποδόμηση. Συνήθως παρατηρείται έντονα σε κινηματογραφικά είδη που κάποτε είχαν μεγάλη δημοφιλία και έφτασαν αναπόφευκτα σε στάδιο παρακμής. Εκείνη την στιγμή ήταν που μεγάλοι δημιουργοί με εμφανής λατρεία στο εκάστοτε είδος που δοκιμάζανε, έθεσαν νέες βάσεις και ανέδειξαν τις πραγματικές δυνατότητες του

Παραδείγματα αποδόμησης μπορούμε να δούμε στον υπερηρωικό κινηματογράφο με ταινίες όπως τα Joker, Kick-Ass, The Dark Knight, Batman Returns, Deadpool, Logan, οι οποίες πήγαν αντίθετα στην συμβατική αφήγηση των υπερηρωικών ταινιών και δίκαια θεωρούνται από τις καλύτερες του είδους. Την τάση αυτή μπορούμε να δούμε και στα 90ς, κυρίως στις action ταινίες, με παραδείγματα τα True Lies, The Last Action Hero, Face/off, οι οποίες με την σειρά τους έδωσαν μια διαφορετική ματιά στο υπερεπιτυχημένο κινηματογραφικό είδος της εποχής. Ακόμα μπορούμε να δούμε το ρεύμα των 70ς ταινιών ως μία ολόκληρη αποδόμηση του κινηματογράφου, όπως τον ξέραμε τότε, με την επικράτηση ενός ρεαλιστικού κυνισμού, με πρωταγωνιστές κυρίως αντίηρωες.

Η τάση αυτή όμως άρχισε να γίνεται κανόνας στο είδος του western. Τo western αποτέλεσε ένα από τα πρώτα δημοφιλή κινηματογραφικά είδη τις πρωτες δεκαετίες του 20ου αιώνα και ξεχώριζε για την συμβατική του αφήγηση και τους απαράλλακτους κανόνες του. Οι πρωταγωνιστές ήταν πάντα καλοί και ηθικοί ενώ οι ανταγωνιστές ήταν απλά μοχθηροί. Συνήθως είχαν να κάνουν με τους καλούς Αμερικάνους καουμπόυδες εναντίον κακών Ινδιάνων, αναδεικνύοντας ξεκάθαρα την ρατσιστική λογική πάνω στην οποία χτιζόταν η Αμερική. Το είδος αυτό βέβαια έφτασε αναπόφευκτα στο σημείο του κορεσμού καθώς κάθε ταινία ήταν ακριβώς ίδια με την προηγούμενη και ο κόσμος σταδιακά έχανε το ενδιαφέρον του.

Από τα 40ς και τα 50ς ξεκίνησε δειλά-δειλά μία νέα τάση στο πάλαι πότε επιτυχημένο κινηματογραφικό είδος με έργα που ακολουθούσαν μια διαφορετική αφήγηση από τις περισσότερες του είδους. Τα ”The Searchers” και ”High Noon” είναι παραδείγματα ταινιών που γκρίζαραν το περιεχόμενό τους και θεωρούνται μέχρι και σήμερα αριστουργήματα. Η επικράτηση όμως αυτή της τάσης έρχεται την δεκαετία του 60. Δεν είναι τυχαίο που οι ταινίες αυτές βγήκαν ταυτόχρονα με τη πολιτική αναταραχή της περιόδου. Πρόκειται για την δεκαετία όπου τα αμερικανικά ιδεώδη αμφισβητούνται έντονα και τα κινημάτα που ξεπηδούν πιέζουν όσο ποτέ άλλοτε για κοινωνική αλλαγή. Η τέχνη πάντα επηρεάζεται από τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες της εποχής και κάπως έτσι το πρώτο είδος που υπέστη αποδόμηση είναι το western. Στο κλίμα της γενικότερης αμφισβήτησης δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το είδος που ενσάρκωνε την ιδέα της Αμερικής θα ήταν και αυτό που θα αποδομούταν τόσο έντονα.

Ο κύριος εκφραστής της αποδόμησης των western δεν είναι άλλος από τον Sergio Leone. Ο Ιταλός σκηνοθέτης έκανε το πανηγυρικό του ντεμπούτο στο Hollywood με το ”Fistful of Dollars” και έκανε μόδα το spaghetti western. Ο Leone χρησιμοποίησε όλα τα βασικά συστατικά του είδους αλλά υπήρχαν πολλές διαφορές με τα κλασσικά westerns. Οι χαρακτήρες του ξεφεύγουν από τα μανιχαϊστικά δίπολα καλού-κακού και η ηθική των παλαιότερων ταινιών εξαφανίζεται σε μία ρεαλιστική και υπερβίαιη απεικόνιση της  Άγριας Δύσης. Ο Κλιντ Ιστγουντ, το σύμβολο του πρωταγωνιστή των western της εποχής, είναι ένας ατομικιστής αντιήρωας που απλά τυχαίνει να μην είναι τόσο σκουπίδι όσο οι ανταγωνιστές του και η γραφική βία χρησιμοποείται ως σάτιρα των παλιών – επίσης βίαιων αλλά αναίμακτων – westerns.  Τα westerns πλέον περνάνε μία νέα άνθιση και αναδεικνύονται στο έπακρο οι δυνατότητες του είδους.

Αξίζει να αναφέρουμε και την συμβολή του τεράστιου Ακίρα Κουροσάβα στην αναγέννηση των westerns. Ο Κουροσάβα στα μεγάλα του έργα όπως οι 7 Σαμουράι και το Γιόζιμπο ήταν επηρεασμένος από τα κλασσικά αμερικάνικα westerns, δίνοντας το δικό του ξεχωριστό στίγμα. Τα westerns των 60ς πήραν τις ταινίες του Ιάπωνα σκηνοθέτη και τις μετέφεραν στην Άγρια Δύση. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα ”The Magnificent Seven” και ”Fistful of Dollars”, remakes των ”7 Σαμουράι” και ”Γιόζιμπο” αντίστοιχα.

Από εκεί και ύστερα βλέπουμε μεγάλους δημιουργούς να πειραματίζονται με το είδος, φτιάχνοντας αξεπέραστα διαμάντια και το western έκτοτε δεν ήταν ποτέ ξανά το ίδιο. Σειρές στην τηλεόραση όπως τα ”Deadwood και Godless”, ακόμα και videogames όπως η σειρά ”Red Dead Redemption” συνεχίζουν αριστουργηματικά την αποδόμηση της Άγριας Δύσης, αποδεικνύοντας ότι όσα χρόνια κι αν περάσουν, το western έχει ακόμα πολλά να προσφέρει.

Η λίστα που παραθέτουμε ήταν εξαιρετικά δύσκολη καθώς είναι πάρα πολλά τα ποιοτικά westerns που βγήκαν, οπότε σκεφτήκαμε τα πιο αντιπροσωπευτικά που πιστεύουμε ότι πρέπει να δει ο καθένας/μία που γουστάρει το κινηματογραφικό αυτό είδος.

9. El Topo

Εδώ βασικά δεν μιλάμε για απλά αποδόμηση αλλά ολίκη διαστρέβλωση του είδους. Ο Jodorowsky σκηνοθέτει ένα παραισθησιογόνο ταξίδι στην Άγρια Δύση στο πιο σουρεαλιστικό γουέστερν που έχει γυριστεί ποτέ. Αμφιλεγόμενο για την εποχή του και επιδραστικό για δημιουργούς όπως οι David Lynch, Dennis Hopper και Nicolas Winding Refn, το ”El Topo” καταστρέφει ολοσχερώς τις συμβάσεις του είδους και σου δίνει μια εμπειρία που μπορεί να συγκριθεί μόνο με την χρήση LSD.

8. Blazing Saddles

Ο Mel Brooks είναι αναμφισβήτητα ένας από τους μεγαλύτερους κωμικούς δημιουργούς που εχουν ζήσει ποτέ. Οι κωμωδιες του αποτελούν σημείο αναφοράς και όχι άδικα καθώς είχε βαλθεί να παρωδεί κάθε διάσημο κινηματογραφικό είδος που υπήρχε. Ενδεικτικά αναφέρουμε το “Young Frankenstein”, μία από τις καλύτερες κωμωδίες όλων των εποχών. Η ακριβώς προηγούμενη ταινία του ήταν το ”Blazing Saddles”, μία ανίερη μαύρη κωμωδία που ξεφτίλισε μονάδικα όλη την ρατσιστική λογική της Άγριας Δύσης. Όταν κυκλοφόρησε είχε προκαλέσει πολλές αντιδράσεις λόγω των ρατσιστικών αναφορών του, στην πορεία όμως αναγνωρίστηκε η ιδιοφυής παρώδηση των συμβάσεων των western, κάτι που δεν επαναλήφθηκε ποτέ τόσο επιτυχημένα.

7. The Hateful Eight

Στα 10ς ο Tarantino αποφάσισε να ασχοληθεί με το είδος που τον καθόρισε με τα Django Unchained και Hateful Eight. Αν και το Django γνώρισε μεγαλύτερη επιτυχία, εμείς θεωρούμε την επόμενη ταινία του ανώτερη σε κάθε επίπεδο. Το ”Django” είχε όλα τα συστατικά των spaghetti westerns, με ξεκάθαρο αντιρατσιστικό χαρακτήρα ενώ το ”The Hateful Eight” ξεφεύγει από τους κανόνες και αφηγείται μία ιστορία μυστηρίου που λαμβάνει μέρος στην Άγρια Δύση. Επηρεασμένο έντονα από ”The Thing” του Κάρπεντερ, το δεύτερο western του Ταραντίνο είναι μία πετυχημένη αναβίωση whodunit ταινιών, με υπέροχη ατμόσφαιρα, αξιομνημόνευτους χαρακτήρες και φυσικά ένα υπερβίαιο φινάλε.

6. Bone Tomahawk

Η ταινία του Craig Zahler είναι ίσως η πιο πετυχημένη πρόσμειξη του western με το horror. Πρόκειται για μία περίεργη περίπτωση καθώς ο Zahler χρησιμοποιεί τις συμβάσεις του κλασσικών western – καλοί καουμπόηδες, κακοί Ινδιάνοι – αλλά εδώ προσθέτει πινελιές ευρηματικού gore και αυθεντικής creepy ατμόσφαιρας. Από τα καλύτερα westerns των τελευταίων ετών.

5. The Proposition

Όταν ο Nick Cave συνάντησε το western. Βασισμένο σε σενάριο του διάσημου μουσικού, το ”The Proposition” εκφράζει όλη την μαυρίλα και την σκατοψυχιά της Άγριας Δύσης, αυτή την φορά τοποθετημένη στην Αυστραλία. Υπερβίαιο αλλά και εξιλεωτικό πρόκειται για ένα σύγχρονο αριστουργηματικό western, βαθιά ποιητικό που όταν το δεις δεν υπάρχει περίπτωση να το ξεχάσεις.

4. The Assasination of Jesse James by the coward Robert Ford

Το πορτρέτο ενός από τους πιο διάσημους παρανόμους της Άγριας Δύσης μέσα από μια εναλλακτική ματιά. Με συγκλονιστικές ερμηνείες από τους Brad Pitt και Casey Affleck, η ταινία δίνει μια υπαρξιακή διάσταση στους κεντρικούς της χαρακτήρες που δύσκολα συναντάς σε γουέστερν. Αξίζει να αναφερθεί και η εκπληκτική κινηματογράφιση του Roger Deakins (Blade Runner 2049), δίνοντας μας μερικά από τα πιο όμορφα πλάνα που έχουμε δει στο είδος αυτό.

3. The Wild Bunch

Εδώ πάμε στα κλασσικά. Όσο κλασσικό κι αν θεωρείται, το ”The Wild Bunch” του σπουδαίου Sam Penkinpah είναι μία από τις πιο πρωτοποριακές ταινίες στην ιστορία του σινεμά. Ακόμα και σήμερα η σκηνοθεσία του είναι πραγματικά εντυπωσιακή και οι σκηνές δράσης του είναι από τις πιο επιδραστικές στο είδος. Στις αργόσυρτες σεκάνς του Λέονε, ο Πέκινπα απαντά με φρενήρη δράση και τοποθετεί ως πρωταγωνιστές, την πιο αντισυμβατική ομάδα παρανόμων. Ακόμα και αν δεν είσαι φαν των γουέστερν, το ”The Wild Bunch” επιβάλλεται να το δεις.

2. Unforgiven

Η μορφή που συνδέθηκε όσο καμία άλλη με το western επιστρέφει ως σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής στην ταινία που αποτελεί μέχρι και σήμερα τον όρισμο της αποδόμησης του είδους. Ξεχάστε τον αντιήρωα που είχατε γνωρίσει στην τριλογία των δολαρίων. Ο Κλιντ Ιστγουντ παραδίδει μία συγκλονιστική ταινία που διαλύει τις συμβάσεις του είδους αλλά και την ίδια του την εικόνα και καθόλου άδικα τιμήθηκε με Όσκαρ καλύτερης ταινίας. Το ”Unforgiven” αποτέλεσε το τέλος εποχής των westerns και σήμανε το ξεκίνημα των πιο εναλλακτικών απεικονίσεων που βλέπουμε σήμερα.

1. Once upon a time in the West

Ναι, ξέρουμε. Ούτε μία ταινία από την τριλογία των δολαρίων στην λίστα. Η αλήθεια είναι ότι το σινεμά του Λεόνε χρειάζεται ένα αφιέρωμα μόνο του. Η επιδραστικότητά του στον σύγχρονο κινηματογράφο είναι αδιαμφισβήτητη, έχοντας παραπάνω από ένα αριστουργήματα στο μικρό αλλά απίστευτα ποιοτικό βιογραφικό του. Η πιο μεγάλη του ταινία όμως και ίσως η πιο παραγνωρισμένη του είναι αυτό το αριστούργημα. Εδώ ο Λεόνε φτάνει στην απόλυτη κορυφή του, μία κορυφή που ξαναπατάει με το επίσης αριστουργηματικό ”Once Upon A Time in America”. Μία επική απεικόνιση της ανόδου του καπιταλισμού και του τέλους της παραδοσιακής Άγριας Δύσης, με μερικές από τις καλύτερες σεκάνς που έχουν γυριστεί ποτέ και ένα στοιχειωτικό theme του αξέχαστου Enio Morricone, το ”Once Upon A Time In The West” δεν καθόρισε απλά το είδος αλλά είναι το καλύτερο western όλων των εποχών.