Το κινηματογραφικό Τop-10 του 2019

To 2019 μας τελείωσε, το 2020 μπαίνει με επιθετικότητα και μαζί του έρχεται και μια ολόκληρη δεκαετία. Οι απολογιστικές λίστες αναφορικά με την ποπ κουλτούρα δίνουν και παίρνουν και με δεδομένο πως πετάμε τη σκούφια για κάτι τέτοια, εναρμονιζόμαστε ως Nerd Things στο κλίμα των ημερών.

Μετά το κινηματογραφικό Top-10 της δεκαετίας, να και το Top-10 της χρονιάς, κοινώς, οι δέκα καλύτερες ταινίες που κυκλοφόρησαν στις ελληνικές αίθουσες μέσα στο 2019.

Με αντίστροφη σειρά (από το 10 στο 1) και με πλήρως υποκειμενικά κριτήρια προφανώς (όπως κρίνονται τα πάντα αναφορικά με το σινεμά), αυτές είναι οι δέκα πιο γουσταράτες ταινίες του 2019:

10. «Boys Cry» των Νταμιάνο και Φάμπιο Ντ’Ινοτσένζο

Εδώ που τα λέμε, αν οι Ιταλοί δεν ξέρουν να κάνουν μαφιόζικες ταινίες τότε ποιοι (πλην της αμερικάνικης σχολής προφανέστατα…) ξέρουν; Η ιστορία δυο αδερφικών φίλων, δυο τσογλανιών που κάνουν μικροκομπίνες και η μετάβασή τους από τις αλητείες του δρόμου στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος υπήρξε μια πραγματική αποκάλυψη μέσα στο 2019 και ταυτόχρονα, μια ταινία που η συζήτηση που σήκωσε ήταν πολύ άδικα αναντίστοιχη της αληθινής της αξίας. Ο Σκορτσέζε θα το έβλεπε και θα ζήλευε (και μεγαλύτερο κοπλιμέντο για gangster movie δεν μπορεί να ειπωθεί).

9. «Παράσιτα» του Μπονγκ Τζουν Χο

Η πολυσυζητημένη φαρσοκωμωδία από την Κορέα που έκανε ολόκληρες Κάννες να υποκλιθούν μπροστά της, θα ήταν πολύ μεγάλη αδικία να λείπει από ένα ετήσιο κινηματογραφικό top 10 και ας υπήρξε -ταυτόχρονα- κομματάκι υπερτιμημένη. Έχει ορισμένα θεματάκια ως προς την διαχείριση του κεντρικού της ζητήματος, αυτό της ταξικής πραγματικότητας της κοινωνίας (και ίσως να γράψουμε κάτι ευρύτερο ως προς αυτό εν καιρώ), αλλά η αφήγησή της είναι υποδειγματική, ο τρόπος ροής της απολαυστικός και το αλληγορικό της στοιχείο τρομακτικά εμπνευσμένο ως προς την έκφρασή του, συνεπώς ναι, το «Παράσιτα» είναι δικαιωματικά μέσα στις ταινιάρες της χρονιάς.

8. «Star Wars: The Rise of Skywalker» του Τζέι Τζέι Άμπραμς

Ζούμε εποχές στις οποίες το να βγει Star Wars ταινία χωρίς να διχάσει είναι ανέφικτο: το «Rise of the Skywalker» δεν αποτελεί εξαίρεση. Μακριά από την τοξικότητα του πιο τοξικού fanbase του Χόλιγουντ ωστόσο και αγνοώντας τις επιμέρους σεναριακές ευστοχίες ή αστοχίες, ο Τζέι Τζέι Άμπραμς γυρίζει την καλύτερη ταινία της sequel τριλογίας και κυρίως, αναβιώνει και τιμά τη βαθιά ψυχή του saga με τόσο εύστοχο και συγκινητικό τρόπο, που αυτόματα το Επεισόδιο 9 φωλιάζει ηδονικά στην καρδιά μας. Πιο αναλυτικά, μια αποψάρα εδώ.

7. «Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος» του Χου Μπο

Η πρώτη και τελευταία ταινία του αυτόχειρα Χου Μπο είναι ταυτόχρονα και ένα αληθινό κύκνειο άσμα, ένα συγκλονιστικό φιλμ, μια πραγματική αποθέωση του σινεμά. Τετράωρη σπουδή πάνω στην έννοια της μοναξιάς, της αποξένωσης και τελικά, στην ίδια την τραγωδία του παραλόγου της ύπαρξης, συναρπαστική αφηγηματικά και τελικά με μια ανέλπιστη αχτίδα φωτεινότητας και αισιοδοξίας στην γκρίζα καρδιά της, το «Ένας Ελέφαντας Στέκεται Ακίνητος» είναι κάτι παραπάνω από απλά μια ταινία: είναι κινηματογραφική εμπειρία. Τα έχουμε πει αναλυτικότερα εδώ.

6. «Knives Out» του Ράιαν Τζόνσον

Βαθύς λάτρης του genre σινεμά και αφηγηματικός μάστορας όταν πρόκειται για τέτοιου τύπου ταινίες, ο Ράιαν Τζόνσον, μακριά από το άλλων απαιτήσεων και κανόνων περιβάλλον της Disney και του Star Wars, μας υπενθυμίζει εμφατικά τι σκηνοθετικούς παπάδες είναι ικανός να κάνει όταν παίζει στο γήπεδό του. Ανορθόδοξο whodunit φιλμ στην παράδοση της Αγκάθα Κρίστι, με προβοκατόρικη αφήγηση που αναποδογυρίζει ηδονικά τους κανόνες του είδους πριν παραδώσει μαθήματα για το πως πρέπει να εξυπηρετούνται και ταυτόχρονα, ένα τεράστιο κωλοδάχτυλο στην Αμερική του Τραμπ και την κοινωνική μούργα που ο σημερινός Πλανητάρχης εκπροσωπεί, το «Knives Out» είναι απολαυστικά συναρπαστική ταινία.

5. «Midsommar» του Άρι Άστερ

Εμβληματικός φόρος τιμής στο «The Wickerman», γνήσιο τέκνο της άρρωστα εμπνευσμένης horror τάσης που δομήθηκε μέσα στα 10s και μια μεγάλη παγανιστική αλληγορία για τον τρόμο του χωρισμού: αυτό είναι το «Midsommar» του Άρι Άστερ, το εντυπωσιακό horror που το πρόσφατο καλοκαίρι μας έβαλε στη πρίζα από το πρώτο του λεπτό, μας άφηνε με ανοικτό το στόμα από σκηνή σε σκηνή και μας έκανε να ανατριχιάσουμε με την εμβληματική κορύφωσή του. Η διαμάχη για το αν αυτή η ταινία κερδίζει ή όχι το περσινό ντεμπούτο του Άστερ (το εξίσου εντυπωσιακό «Hereditary»), θα αποκτήσει ατέρμονα χαρακτηριστικά (ο γράφων στηρίζει το «Midsommar»). Τα έχουμε πει πιο αναλυτικά εδώ.

4. «Us» του Τζόρνταν Πιλ

Ο Τζόρνταν Πιλ είναι ένας μικρός θεούλης. Μια τόσο ταλαντούχα οντότητα ανάμεσά μας που έχει την ικανότητα να μεταπηδά από την καυστική κωμωδία στο καθαρόαιμο horror πασπαλίζοντας τις ταινίες τρόμου του με ισόποσες δόσεις χιούμορ και βαρβάτων κοινωνικών σχολιασμών. Το είχαμε καταλάβει πολύ καλά από το «Get Out» αλλά με το «US», ο τύπος ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Και ο διαολεμένος είναι τόσο ευρείας γκάμας κοινωνικός σχολιαστής και ταυτόχρονα, τόσο ικανός δημιουργός φανταστικού τρόμου, που αυτή η αριστουργηματική horror αλληγορία για την ιστορία της Αμερικής λειτουργεί σαν ένας καλοκουρδισμένος μηχανισμός που ποτέ δεν χάνει την μυθοπλαστική του δύναμη προς όφελος του πολιτικού συμβολισμού αλλά ούτε το ανάποδο: γίνεται να μην το λατρέψεις; Όχι, δεν γίνεται. Να και μια πιο μεγάλη αποθέωση στο «Us».

3. «Joker» του Τοντ Φίλιπς

Δεν συζητήθηκε ταινία περισσότερο από αυτή όλη τη χρονιά και απόλυτα αναμενόμενα: η επιστροφή του «Πρίγκηπα του Εγκλήματος» της Γκόθαμ στη μεγάλη οθόνη, 11 χρόνια μετά το «ζωντάνεμά» του από τον Χιθ Λέντζερ, είναι λόγος παροξυσμού. Όμως, ο Τζόκερ του Χοακίν Φίνιξ, σε αντιδιαστολή με τον προκάτοχό του από το 2008, είναι ένας Τζόκερ καταθλιπτικός (και όχι μηδενιστής), παρουσιασμένος από μια βαθιά κοινωνική ματιά (και όχι ουρανοκατέβατος), ένας καταραμένος αντιήρωας μιας καταραμένης και ταυτόχρονα, πέρα για πέρα ρεαλιστικά αποτυπωμένης, σάπιας μεγαλούπολης: ένας σκορτσεζικός χαρακτήρας με άλλα λόγια. Οι φαντασιώσεις χρόνων για μια τέτοιου τύπου αποτύπωση ενός κόμιξ, υπερηρωικού σύμπαντος εκπληρώθηκαν και με το παραπάνω μέσα από το «Joker» και αναπόφευκτα, η δημιουργία του Φίλιπς είναι ταινία-τομή για το είδος του. Κάποια περισσότερα πράγματα για το «Joker» μπορείτε να τα διαβάσετε εδώ αλλά και εδώ. Και αν ψήνεστε ρίξτε μια ματιά και εδώ.

2. «Ο Ιρλανδός» του Μάρτιν Σκορτσέζε

Ο Σκορτσέζε συναντιέται εκ νέου με τους παλιοφιλούς του, Ρόμπερτ Ντε Νίρο και Τζο Πέσι, συνεργάζεται για πρώτη φορά και με τον Αλ Πατσίνο και όλοι μαζί κάνουν αυτό που κανείς άλλος -πλην του Κόπολα- δεν ξέρει να κάνει καλύτερα από αυτούς: ένα gangster movie. Μόνο που σε αντίθεση με τις 90s δημιουργίες του Σκορτσέζε από αυτό το είδος, εδώ δεν ηγεμονεύει η αίσθηση της υπεροψίας, της απληστίας και της ασέβειας προς τους πάντες και τα πάντα. Αντίθετα: ο «Ιρλανδός», είναι ένα ενδοσκοπικό φιλμ, μια ταινία που επιχειρεί να «σκάψει» τις έννοιες της προδοσίας και της ενοχής (φυσικά, οι εξώφθαλμες αναφορές στον «Νονό 2» μόνο τυχαίες δεν είναι). Το πιο μελαγχόλικο gangster movie του Σκορτσέζε, το πιο ιδιαιτερό του, το «αντίο» μιας ολόκληρης γενιάς και ό,τι πιο κοντινό στο έργο του εχθραδερφού του, Φράνσις Φορντ Κόπολα. Καταδικασμένο να μείνει κλασικό. Διαβάστε περισσότερα εδώ.

1. «Burning» του Λι Τσάνγκ-Nτόνγκ

Βραδυφλεγές και σκοτεινό, βαθιά ενδοσκοπικό και υπόρρητα ριζοσπαστικό, το χαμηλόφωνο αλλά μεγαλειώδες «Burning» τρώει στη στροφή πολύ δύσκολους αντιπάλους και κατακτά με εμβληματικό τρόπο τον τίτλο του αριστουργήματος της χρονιάς. Σεμιναριακή ακροβασία ανάμεσα στα είδη του ερωτικού δράματος και του θρίλερ, υπόδειγμα ατμοσφαιρικότητας και πρότυπο σκεπτόμενου σινεμά, μια σπουδή πάνω στην έννοια της ερωτικής εμμονής, του ανδρικού ανταγωνισμού και -τελικά- των ταξικών διαχωρισμών, δημιουργία που απαιτεί τον συνεχόμενο διάλογο με τον θεατή της και γεμάτη από γκρίζους χαρακτήρες, ό,τι και να πει κανείς για αυτό το κινηματογραφικό κατόρθωμα για να το αποθεώσει, δεν θα σταθεί ικανό να αγγίξει την εμπειρία της θέασής του. Να μερικά παραπάνω λόγια παρ’ όλα αυτά.